Tarih

Tarih Boyunca Kutsal Kabul Edilen Hayvanlar

instagram takipçi hilesi

Tarih öncesi çağlardan bu yana, kabileler ve medeniyetler tarafından hayvanlara tanrısal nitelikler atfedilmiştir. Hayvanların, rüzgârın, ağaçların, suyun ve diğer dünyevi nesnelerin ruhani özler barındırdığı inancı olan animizm, insanlık tarihinin büyük bir bölümünde hâkim inanç sistemiydi.

kutsal kabul edilen hayvanlar 1

Bu nedenle, halk hikayelerinde ve efsanelerde rol oynayan ve kutsal kabul edilen birçok hayvanla karşılaşıyoruz. Bu hayvanlar çeşitli kültürler için o kadar ayrılmazdı ki, çoğu insan en az bir örnek düşünebilir. Belki de aklımıza eski Mısırlıların kedilere olan düşkünlüğü ya da bazı Kuzey Amerikalı yerlilerin bufaloya duyduğu saygı gelebilir.

Ancak zaman geçtikçe, tek tanrılı dinlere (tek bir tanrı inancı) sahip Batılılar, animistik gelenekleri uygulayanları fethetti. ‘Hayvana tapınma’ hayvan şekline bürünen tanrılar için kullanılan aşağılayıcı bir terimdi. Yine de Batılılar bile bazen maymun ve keçi gibi hayvanlarda şeytanlık algılamış ya da bazı hayvanları akrabalarına diğerlerinden daha yakın görmüştür. Hayvanların kutsal akraba, hilebaz ya da öbür dünyanın tanrıları olarak oynadıkları sayısız rolü keşfedelim.

Tarih Boyunca Kutsal Kabul Edilen Hayvanlar

Kediler

kutsal kabul edilen hayvanlar 2

Eski Mısırlılar, kedigillere saygı duymaları ve onları tanrı statüsünde görmeleriyle ünlüdür. Mısırlılar kedileri evlerinde besler ve öbür dünyada da onlarla birlikte olmak isterlerdi. Kedi dostları mezarların duvarlarını süslemiş ve bazen ölenlerle birlikte mumyalanmışlardır. Ancak mumyalama, öbür dünyada bir yoldaşı garantilemek için yapılmıyordu, daha ziyade kedi, kişinin içinde yaşayabileceği bir kap olarak görülüyordu.

Kedinin kıvraklığına ve gücüne hayrandılar ve bu hayranlık, koruyucu ve savaşçı olarak hizmet eden aslan formundaki bir tanrıça olan tanrı Sekhmet‘te tezahür etti. Kediler, yılan ve kemirgenler gibi zararlıları caydırdıkları için bu rolü pratik anlamda yerine getirmişlerdir. Bu nedenle, tanrı benzeri statüleri göz önüne alındığında, mumyalama için yapılmadığı sürece kedilerin öldürülmesine izin verilmemiştir.

Modern zamanlarda, kediler sadece internette değil, aynı zamanda kutsal bir statüye sahiptir. İslam’da kediler kutsal kabul edilir ve temizliklerine saygı duyulur. Geleneksel olarak, statüleri onlara camilere ve evlere girme hakkı verir ve Hz. Muhammed‘in, kedilere olan derin sevgisinden dolayı ‘Yavru Kedilerin Babası’ olarak da anılan arkadaşı Ebu Hureyre gibi kedigillere düşkün olduğu söylenir.

Müslüman topluluklardaki hikayeler, Hz. Muhammed‘in uyuyan kedisi Muezza‘yı seccadesinden kaldırmayı reddettiğini bile belirtir. Bunun yerine, sevgili kedinin uyuyabilmesi için seccadenin kolunu kesmeyi seçmiştir.

Köpekler

kutsal kabul edilen hayvanlar 3

Köpekler insanoğlunun en iyi yoldaşları olarak özel bir yere sahip olmakla birlikte, bazı eski kültürlerde dini bir rol de üstlenmişlerdir. Antik Yunan‘da tıp tanrısı Asklepios‘un yanında bir köpek vardı ve bu tasvir daha sonra Romalılar tarafından tanrı Asklepios olarak benimsendi.

Köpeklerin şifa ile ilişkilendirilmesinin, yaralarını yalayarak iyileştirdiklerinin gözlemlenmesinden kaynaklanmış olabileceği ve bu gözlemin M.Ö. 4. yüzyılda Yunanlıların Epidaurus kentinde hastaların köpeklerden şifalı yalamalar almak için gittikleri bir tıbbi mabet inşa etmesiyle tıbbi uygulamaya dönüşeceği söylenmektedir.

Roma Britanyası‘ndaki bir merkez de benzer bir amaca hizmet etmiştir. O dönemde, köpeklerle ilişkilendirilen Kelt tanrısı Nodons‘u kutluyorlardı. Amgueddfa Cymru‘ya göre, Gloucestershire‘daki Lydney‘de, hastalar tarafından ilahi müdahale umuduyla köpek heykelciklerinden oluşan adaklar bırakılıyordu.

Yunanlılar ve Romalıların aksine, eski Mısırlılar köpekleri morg uygulamalarıyla ilişkilendirmişlerdir. Tanrı Anubis, mezar sanatında ve morg eşyalarında tasvir edilen bir köpek olan çakalın kısmi şeklini almıştır. Ölüm tanrısı olarak Anubis, ölünün yolculuğuna başkanlık eder ve mezarları korurdu. Çakalların ölümle ilişkilendirilmesinin, insan kalıntılarını tüketmek için mezarlıklarda dolaşan hayvanların görülmesinden kaynaklandığı düşünülmektedir.

Yılanlar

kutsal kabul edilen hayvanlar 4

Yılan ritüellerine dair en eski kanıtlardan bazıları 70.000 yıl öncesine, Botsvana‘ya dayanıyor. 2006 yılında bir mağarada bulunan yılan şeklindeki taşlar, yılanın erken dönemlerdeki dini önemini ortaya koymaktadır. Antik Yunanlılara gelindiğinde, yılanların mitolojilerinde koruyucu olarak bir yeri vardı.

Gaia‘nın (Toprak Ana) çocukları olarak görülüyorlardı ve arazide sürünerek ilerledikleri için Dünya‘ya bağlı varlıklar olarak kabul ediliyorlardı. Yılanları çevreleyen mitoloji onların zehirli yanlarını da içermekle birlikte, antropologlar koruyucu yılanın, zararsız yılanların ocakların yanında ısınmak için evlere girdiği ve böylece onlarla karşılaşanlarda dini bir saygı uyandırdığı eski zamanlardan geldiğini söylüyorlar.

Modern Amerika‘da, Appalachian bölgesinde yılanlarla ilgili ritüeller, Hristiyan tanrısının inananları zehirden koruyacağı inancına dayanır. Hristiyanlık yılanlarda kötücüllük görse de, daha animistik gelenekler yılanlara daha nüanslı bakmaktadır. Azteklerin tüylü çıngıraklı yılan tanrısı Quetzalcoatl ne iyi ne de kötüydü, bunun yerine hem ölümün hem de yenilenmenin sembolüydü. Hopi kültüründe Yılan Dansı, Ağustos ayının sonunda yapılan ve yılanların mevsimi karşılamada etkili olduğu önemli bir ritüeldi.

Kuzgunlar

kutsal kabul edilen hayvanlar 5

Edgar Allen Poe‘nun karanlık şiiri ‘Kuzgun’da kuş, kötü alametler getirmesiyle ün kazanmıştır, ancak bu evrensel bir algı değildir. İskandinav halkı abanoz kuşuna karşı olumlu bir bakış açısına sahiptir ve bu 11. yüzyılda Danimarka‘nın ilk bayrağında gururlu bir kuzgunun yer almasından da anlaşılmaktadır.

Gerçekten de Viking İskandinav masallarında Odin‘e, biri hafızayı diğeri düşünceyi simgeleyen Muninn ve Huginn adlı kurnaz kuzgunlar yardım eder. Son zamanlarda, Danimarka‘da 1967‘de çıkarılan bir yasa kuzgunların avlanmasını yasaklamıştır; bazıları bunu mitolojide onlara gösterilen saygıya bağlamaktadır.

Bununla birlikte, diğer kültürler de farklı yorumlarda bulunmuş, Japonyada kuş aile sevgisiyle ilişkilendirilmiş ve benzer bir yorum Çin‘de de var olmuştur. Antik Yunan‘a dönecek olursak, Tanrı Apollon kuzgunu kutsal saymış ve Galyalılar da bu saygıyı paylaşmışlardır. Ancak bazen kuzgunlar hilekâr olarak tasvir edilirdi. Bu, hikayelerinde kuzgunun evrende düzen yarattığını, ancak daha sonra kaosu başlattığını gösteren Kanada‘nın yerli Haida halkı için geçerliydi

Kaplanlar

kutsal kabul edilen hayvanlar 6

Hinduların Hindistan‘ın sık ormanlarında dolaşan kaplanlara karşı özel bir yakınlığı vardır. Dinin başlıca kedi tanrısı, ‘kaplan tanrı’ anlamına gelen Waghoba olarak da adlandırılan Baghdev‘dir. Batı ve Orta Hindistan‘ın yerli halkı yüzyıllar öncesine kadar leoparları ve kaplanları tanrılaştırmış ve bu durum modern zamanlarda bile devam etmiştir.

Bazıları bunun görkemli hayvanlara karşı daha fazla hoşgörü yarattığını iddia edebilir. Nitekim 2016 yılında yapılan ‘Kaplanlar Bizim Kardeşimizdir’ başlıklı etnografik bir çalışmaya göre, Hindistan sınırındaki Mishmi halkı kaplanların avlanmasına karşı katı tutumlarıyla dikkat çekiyor.

Kaplanların saygı duyulan statüleri, köylüler için yarattıkları tehditle biraz çelişiyor. Hindistan ve Bangladeş sınırındaki bir mangrov ormanı olan Sundarbans‘ta insanlar çok da seyrek olmayan bir şekilde kaplanların saldırılarına maruz kalıyor. Müslüman ve Hindu sakinler, sayılarının artmasının saldırı tehdidini en aza indirdiğine inanarak odun ve bal toplamak için ormanlarda birlikte dolaşıyor.

Tanrıça Bobbibi‘nin kaplanları uzak tutan bir koruyucu olduğu söyleniyor. Bu sorunlar karşısında bile hayvanları öldürmek bazıları için son çare olarak görülüyor, çünkü kaplanlar tehlike altında olsalar bile Güneydoğu Asya‘da bazı dini korumalara sahipler.

Tarih Boyunca Kutsal Kabul Edilen Hayvanlar ile İlgili Videolar

Kardelen Kırılmaz

1992 Bursa doğumlu Muğla Üniversitesi Kamu Yönetimi mezunuyum.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu