Yaşam

Lagün Nedir ve Nasıl Oluşur?

instagram takipçi hilesi

Dünya Atlası‘na göre birçok su kütlesine lagün denir, ancak bu her zaman doğru değildir. Öte yandan, National Geographic‘e göre gerçek lagünler genellikle haliçler, körfezler, koylar veya göller gibi başka isimlerle anılır. Ancak lagünleri tanımlamanın o kadar da zor olmadığı ortaya çıkıyor. Esasen, genellikle okyanus gibi büyük bir su kütlesine bağlı, ancak bir tür bariyerle büyük kütleden kısmen engellenmiş küçük su kütleleridir. Bu bir kum çubuğu, bir ada veya bir resif olabilir.

lagun nedir 1

Kelime, aslında birkaç lagün içeren Laguna Madre, Texas gibi yer adlarında bulunan İtalyan lagunasından geliyor. İlginç bir şekilde, Kaliforniya‘daki ünlü Laguna Plajı bir lagün değildir.

Lagünler genellikle tuzlu ve tatlı suyun acı bir karışımını içerir ve içlerinde yaşayan canlılar çevreye uyum sağlar. Dünya Atlası‘na göre yapay, insan yapımı lagünler tatil köyleri için popüler hale gelirken, gerçek lagünler dünya çapında bulunabilir. İki farklı türü vardır: atol ve kıyı lagünleri.

Lagün Nedir ve Nasıl Oluşur?

Atol Lagünleri

lagun nedir 2

Atol lagünleri mercan resifleri tarafından daha büyük su kütlelerinden korunmaktadır. Bu tür lagünler özellikle patlamalar nedeniyle batan volkanik adaların etrafında oluşur. National Geographic bunları sığ olarak tanımlamaktadır. Ancak Ulusal Okyanus Servisi, diğer tür olan kıyı lagünlerinden daha derin olduklarını öne sürmektedir. National Geographic‘e göre, sığlıkları, resifin mercan dış iskeletlerini oluşturan kireçtaşı gibi karakteristik açık mavi renklerine katkıda bulunur.

Dünya Atlası‘na göre atol lagünleri en çok Güney Pasifik ve Hint Okyanusu‘nda yaygındır. Oluşmaları 300.000 yıl kadar sürebilir. Bununla birlikte, çok az hayvan atol lagünlerine özgüdür. Pek çok hayvan okyanus gelgitleri tarafından içlerine sürüklenir ve bunlardan denizanası en iyi atol ortamında gelişir.

Bazı iyi bilinen atol lagünleri arasında Belize‘deki Deniz Feneri Resifi, Mikronezya‘daki Chuuk Lagünü ve Fransız Polinezyası‘ndaki Bora Bora bulunmaktadır.

Kıyı Lagünleri

lagun nedir 3

Kıyı lagünleri atollerden daha yaygındır. National Geographic‘e göre, mercan resifleri yerine, daha büyük bir su kütlesinden kum setleri veya bariyer adaları ile korunurlar. Genellikle gelgit aralığının küçük olduğu bölgelerde oluşurlar; Surge Watch, bu yerlerde yüksek gelgitin düşük gelgitten çok farklı olmadığını açıklıyor. Burada okyanus, bir kum setinin ya da adanın aşındığı yere sızabilir. Dünya Atlası‘na göre, eğer okyanus geri akmazsa bir lagün oluşacaktır. Bu durumun hafif eğimli kıyılarda görülme olasılığı daha yüksektir.

Gelgit aralığı küçük olsa bile, lagünün derinliği gelgitle birlikte değişecektir. Gelgitin yüksek olduğu zamanlarda lagünde daha fazla hayvan yaşamı olacaktır, çünkü hayvanlar gelgitle birlikte lagüne gelmiş olacaktır. Ulusal Okyanus Servisi, lagünlerin genellikle atol lagünlerinden daha sığ olduğunu belirtmektedir. Bu sığlık, ‘ömürlerinin’ atol lagünlerinden daha kısa olduğu anlamına gelir ya da başka bir deyişle, değişen su ve tortu, lagünü ya yarılma, sel ya da kuruma yoluyla daha hızlı silecektir.

Kıyı lagünlerinin bir alt türü de bir nehrin denizle buluştuğu yerde oluşan nehir ağzı lagünleridir. Çoğunlukla Yeni Zelanda ve Güney Pasifik‘te bulunurlar. Ancak genel olarak kıyı lagünleri en çok Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada‘da yaygındır.

Diğer Ünlü Lagünler

lagun nedir 4

Afrika‘da çok yaygın olmasa da, kıtada bazı kayda değer lagünler bulunmaktadır. Benin‘deki Nokoue Gölü‘nün okyanusla bağlantısı bir kum setiyle neredeyse tamamen kesilmiş durumda ve bu nedenle çoğu lagünden daha fazla tatlı su içeriyor. Bir zamanlar lagüne girmelerine izin verilmeyen köle ticareti yapan kabilelere karşı güvenli bir sığınak olan Ganvie topluluğuna ev sahipliği yapmıştır. Buradaki binalar kazıklar üzerine inşa edilmişti ve tek ulaşım köprü ya da tekne ile sağlanıyordu.

Liberya‘daki Piso Gölü, kıyı lagünleri için yaygın olan bir liman olarak kullanılmaktadır. Bir başka liman lagünü de yüzyıllardır bu şekilde kullanılan Türkiye‘deki Likya Lagünü‘dür.

Kuzey Amerika‘da, Kuzey Carolina‘nın Dış Kıyıları, Currituck, Albemarle ve Pamlico da dahil olmak üzere ses olarak adlandırılan bir dizi lagün içerir. Çoğu lagün gibi bunlar da kasırgalardan daha açık alanlara göre daha iyi korunmaktadır. Ancak, Dış Kıyılar‘daki kum setleri kötü bir şekilde aşınmaktadır.

İtalya‘nın Venedik kenti muhtemelen dünyanın en ünlü lagünüdür. Şehir, tuzlu bataklıklar ve çamur düzlüklerinden oluşan sulak bir alanda kum setleri üzerine kurulmuştur. İki nehir, Sile ve Brenta, adalar arasındaki küçük geçitlerden Adriyatik Denizi‘ne dökülür. İnsan yapımı adaların oluşturulması da dahil olmak üzere Venedik‘teki kapsamlı yapılaşma nedeniyle, sel zamanla daha da kötüleşti ve şehir bunu hafifletmek için adımlar atmak zorunda kaldı. Elinizi çabuk tutun, çünkü bunun gibi lagünler zamanla yok olabilir.

Lagün Nedir ve Nasıl Oluşur ile İlgili Videolar

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Instagram takipçi hilesi
Başa dön tuşu