Cumhuriyet Rejimi Nedir?

Cumhuriyet Rejimi Nedir?

Cumhuriyet, hükümetin veya devlet başkanının belirli bir süre için halk tarafından seçildiği ve belirli yetkilere sahip olduğu bir hükümet şeklidir. Egemenliğin belirli bir bireye veya aileye ait olduğu monarşi ve oligarşi kavramlarının tam tersidir.

cumhuriyet rejimi nedir3

Cumhuriyet kavramı genellikle temsili demokrasinin uygulanmasını ifade eder. Bazı durumlarda federasyona cumhuriyet de denir. Bu duruma örnek vermek gerekirse, Federal Almanya Cumhuriyeti’nde, Federal hükümet başkanlık sistemini tercih ediyor. Ancak bu mutlak bir kural değildir. Başkanlık sistemi tek başına ele alındığında cumhuriyet genel olarak iki türe ayrılmaktadır.

Etkin Cumhurbaşkanlığı (Yarı Başkanlık): Başkanın yetkileri geniş olup başbakan üzerinde kesinlikle bağlayıcılığı ile bilinir. Kesin bir kural olmasa da genellikle halk tarafından seçilen kişi başa geçer.

Sembolik Cumhurbaşkanlığı: Milleti ve ülkeyi temsil eden seçilmiş bir kişinin devletin başında bulunması olarak bilinir. Sadece temsil yetkisi olan kişinin, kesin bir kurala dayanmadan çoğu zaman meclis tarafından seçildiği de olur. İdare görevi ve sorumluluğu bulunmamaktadır. Tüm yetkililer başbakan olarak bilinir.

Cumhuriyet Rejiminin Tarihi Kökeni

“Cumhuriyet” kelimesi Arapça kökenli olup 18. yüzyıldan kalma bir Osmanlı Türkçesi adıdır. Arapça cumhur kökü “topluluk oluşturmak için bir araya gelmek”, bu kökten türetilen kelimeler ise “topluluk, toplum, halk” anlamına gelir. “Topluma ait, halka ait” anlamına gelen “Cumhuriyet” kelimesi, “cumhūr” kelimesine ait anlamına gelen Arapça “iye” son ekinden gelmektedir. 18. yüzyıl Avrupa’sında monarşiyle yönetilmeyen Hollanda, İsviçre ve Fransa gibi ülkeleri anlatan Latince respublica ve Fransızca république sözcüklerinin Türkçe çevirisi olarak kabul edilmiştir.

cumhuriyet rejimi nedir2

Latince res publica klasik kullanımda “kamu” anlamına gelir. Topluluğa onu birleştirerek bir halk olarak kimliğini veren kamusal bir nesne anlamına gelir. Bu devlet tipi, devlet başkanının halk tarafından seçildiği ve halkın iradesiyle meşrulaştırıldığı bir devlet biçimi anlamında monarşiye karşı kullanılmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu’nda cumhuriyet fikri ilk olarak 1870’lerde genç Osmanlı İmparatorluğu ve Mithat Paşa tarafından tartışılmıştır. Fakat bu fikir kamuoyunda savunulmamıştır.

Cumhuriyet Rejimi Ne Zaman Kurulmuştur?

cumhuriyet rejimi nedir1

”Türkiye Devleti’nin hükümet şekli cumhuriyettir.” hükmünün yer aldığı tasarı TBMM’de yapılan konuşmalardan sonra cumhuriyetin ilanı kabul edildi. ”Yaşasın cumhuriyet!” sesleri ve yükselen alkış sesleriyle cumhuriyet 29 Ekim 1923 tarihinde ilan edilmiştir. Sonrasında cumhurbaşkanlığı seçimine gidilmiştir. Kurtuluş Savaşı’nın ardından TBMM tarafından 29 Ekim 1923 günü Cumhuriyet ilan edilmiştir. Mustafa Kemal Atatürk oy birliğiyle ilk Cumhurbaşkanı seçilmiştir. 30 Ekim 1923 tarihinde ise İsmet İnönü tarafından Cumhuriyet’in ilk hükümeti kurulmuştur.

Cumhuriyet Rejimi İle İlgili Videolar

KULLANICILAR BUNLARA DA BAKTI

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu