8 Eylül Dünya Okuma Yazma Günü Nedir, Nasıl Ortaya Çıktı? Ülkelerin Okuryazarlık Oranları!

Dünya Okuma Yazma Günü, resmi adıyla Uluslararası Okuryazarlık Günü, okuma ve yazma becerilerinin önemine dikkat çeken bir farkındalık günüdür. Her yıl 8 Eylül günü kutlanıyor. Temel amaç, özellikle gelişmekte olan ülkelerde okuryazarlık oranlarını artırmak ve eğitim erişimini teşvik etmek.

Okuryazarlık, sadece harfleri tanımakla sınırlı değildir. Günlük hayatta bilgi edinme, iletişim kurma ve karar verme yeteneklerini kapsar. UNESCO‘ya göre, okuryazar bireyler toplumun kalkınmasında kilit rol oynar. Bu gün, okuma yazma kurslarının teşvikiyle milyonlarca insana ulaşır. Özellikle kadınlar ve dezavantajlı gruplar için fırsatlar yaratır.

8 Eylül Dünya Okuma Yazma Günü Nasıl Ortaya Çıktı?

Dünya Okuma Yazma Günü, 1960’lara dayanıyor. 1966 yılında UNESCO’nun Paris’teki 14. Genel Konferansı’nda kabul edildi. Ertesi yıl, yani 1967’den itibaren her yıl 8 Eylül’de kutlanmaya başlandı. Seçilen tarih, okuryazarlık seferberliğinin hızlandırılması içindi.

UNESCO, bu günü ilan ederek küresel bir hareket başlattı. Amacı, II. Dünya Savaşı sonrası artan okuryazarlık sorunlarına çözüm üretmekti. O dönemde birçok ülkede yetişkinler eğitimden mahrumdu. Gün, bu boşluğu doldurmak için düşünülmüş bir gün olarak kutlanmaya başlandı.

Yıllar içinde etkinlikler çeşitlendi. 1970’lerde Afrika ve Asya’da kampanyalar düzenlendi. 2000’lerde dijital okuryazarlık da eklendi. Bugün, 190’dan fazla ülkede kutlanana bu özel gün, basit bir günden küresel bir harekete dönüştü.

Dünya Okuma Yazma Günü Neden Önemlidir? Okuryazarlığın Faydaları

Dünya Okuma Yazma Günü’nün önemi, bireysel ve toplumsal düzeyde kendini gösteriyor aslında. Öncelikle, okuryazarlık yoksullukla mücadelede en etkili bir araçtır. UNESCO verilerine göre, okuryazar bireyler %20 oranında daha yüksek gelir elde eder. Bu, aile ekonomisini güçlendirir. İkinci olarak, cinsiyet eşitliğini destekler. Kadınların okuryazarlık oranı arttıkça, sağlık ve eğitim kararlarında söz sahibi olurlar. Çocuk gelin ve erken evlilikler de azalır.

İlginizi çekebilir: Eylül Ayı Önemli Günler ve Haftaları (2025)

Üçüncü neden, sürdürülebilir kalkınma. Okuryazar toplumlar, çevre sorunlarını daha iyi anlar. İklim değişikliği gibi konulara duyarlı hale gelir. Ayrıca, demokrasiyi güçlendirir. Bilinçli vatandaşlar, haklarını korur. Son olarak, bireysel gelişim sağlar. Okuma, empatiyi artırır. Yazma, düşünceleri organize eder. Bu beceriler, hayat boyu öğrenmeyi teşvik eder. Kısacası, okuryazarlık geleceğin anahtarıdır. Dünya Okuma Yazma Günü, bu gerçeği her yıl vurgular.

Ülkelerin Okuryazarlık Oranları

Ülkelerin nüfuslarına göre okuma yazma oranları şu şekilde;

• Afganistan – 38.17%
• Arnavutluk – 97.55%
• Cezayir – 79.61%
• Amerikan Samoası – 97.34%
• Andorra – 100%
• Angola – 71.16%
• Anguilla – 95.00%
• Antigua ve Barbuda – 98.95%
• Arjantin – 98.09%
• Ermenistan – 99.77%
• Aruba – 97.52%
• Avustralya – 99.00%
• Avusturya – 98.00%
• Azerbaycan – 99.81%
• Bahamalar – 95.60%
• Bahreyn – 95.72%
• Bangladeş – 61.49%
• Barbados – 99.70%
• Belarus – 99.72%
• Belçika – 99.00%
• Belize – 82.78%
• Benin – 38.45%
• Bermuda – 98.00%
• Butan – 63.91%
• Bolivya – 95.14%
• Bosna-Hersek – 98.49%
• Botsvana – 88.22%
• Brezilya – 92.59%
• British Virgin Islands – 97.80%
• Brunei – 96.66%
• Bulgaristan – 98.39%
• Burkina Faso – 37.75%
• Burundi – 85.50%
• Kamboçya – 78.35%
• Kamerun – 74.99%
• Kanada – 99.00%
• Cape Verde – 88.47%
• Cayman Islands – 98.87%
• Orta Afrika Cumhuriyeti – 36.75%
• Çad – 40.02%
• Şili – 96.63%
• Çin – 96.36%
• Kolombiya – 94.58%
• Komorlar – 78.14%
• Cook Islands – 95.00%
• Kosta Rika – 97.65%
• Hırvatistan – 99.27%
• Küba – 99.71%
• Kıbrıs – 99.06%
• Kongo Demokratik Cumhuriyeti – 77.22%
• Danimarka – 99.00%
• Cibuti – 67.90%
• Dominika – 94.00%
• Dominik Cumhuriyeti – 92.47%
• Ekvador – 94.52%
• Mısır – 75.84%
• El Salvador – 87.65%
• Ekvator Ginesi – 95.20%
• Eritre – 73.85%
• Estonya – 99.82%
• Esvatini – 87.47%
• Etiyopya – 49.03%
• Fiji – 93.70%
• Finlandiya – 100%
• Fransa – 99.00%
• French Polynesia – 98.00%
• Gabon – 83.24%
• Gambiya – 55.57%
• Gürcistan – 99.76%
• Almanya – 99.00%
• Gana – 76.58%
• Gibraltar – 80.00%
• Yunanistan – 95.29%
• Grönland – 100%
• Grenada – 96.00%
• Guam – 99.79%
• Guatemala – 79.07%
• Gine – 30.47%
• Gine-Bissau – 59.77%
• Guyana – 87.54%
• Haiti – 60.69%
• Honduras – 88.42%
• Hong Kong – 93.50%
• Macaristan – 99.38%
• İzlanda – 99.00%
• Hindistan – 72.23%
• Endonezya – 95.44%
• İran – 87.17%
• Irak – 79.72%
• İrlanda – 99.00%
• İsrail – 97.10%
• İtalya – 99.02%
• Fildişi Sahili – 43.27%
• Jamaika – 88.50%
• Japonya – 99.00%
• Ürdün – 98.01%
• Kazakistan – 99.79%
• Kenya – 78.02%
• Kuveyt – 96.12%
• Kırgızistan – 99.50%

• Laos – 79.87%
• Letonya – 99.89%
• Lübnan – 94.05%
• Lesotho – 79.36%
• Liberya – 47.60%
• Libya – 91.39%
• Liechtenstein – 100%
• Litvanya – 99.82%
• Lüksemburg – 100%
• Madagaskar – 64.66%
• Malavi – 65.96%
• Malezya – 94.64%
• Maldivler – 99.32%
• Mali – 33.07%
• Malta – 94.07%
• Marshall Adaları – 98.27%
• Moritanya – 52.12%
• Mauritius – 90.62%
• Meksika – 94.55%
• Mikronezya – 89.00%
• Moldova – 99.24%
• Monako – 99.00%
• Moğolistan – 98.37%
• Karadağ – 98.72%
• Montserrat – 97.00%
• Fas – 71.71%
• Mozambik – 58.84%
• Myanmar – 93.09%
• Namibya – 90.82%
• Nepal – 64.66%
• Hollanda – 99.00%
• New Caledonia – 96.94%
• Yeni Zelanda – 99.00%
• Nikaragua – 82.47%
• Nijer – 19.10%
• Nijerya – 59.57%
• Niue – 95.00%
• Kuzey Makedonya – 97.84%
• Kuzey Mariana Adaları – 97.00%
• Norveç – 100%
• Umman – 93.97%
• Pakistan – 56.44%
• Palau – 99.52%
• Filistin – 96.67%
• Panama – 95.04%
• Papua Yeni Gine – 63.43%
• Paraguay – 95.54%
• Peru – 94.37%
• Filipinler – 96.62%
• Polonya – 99.79%
• Portekiz – 95.43%
• Porto Riko – 93.33%
• Katar – 97.76%
• Romanya – 98.76%
• Rusya – 99.72%
• Ruanda – 71.24%
• Saint Kitts ve Nevis – 97.80%
• Saint Lucia – 90.10%
• Saint Pierre and Miquelon – 99.00%
• Saint Vincent ve Grenadinler – 95.63%
• Samoa – 99.02%
• San Marino – 96.00%
• Sao Tome ve Principe – 91.75%
• Suudi Arabistan – 94.84%
• Senegal – 55.62%
• Sırbistan – 98.00%
• Seyşeller – 95.32%
• Sierra Leone – 48.43%
• Singapur – 96.77%
• Slovakya – 99.60%
• Slovenya – 99.71%
• Solomon Adaları – 84.10%
• Somali – 37.80%
• Güney Afrika – 94.60%
• Güney Kore – 97.97%
• Güney Sudan – 31.98%
• İspanya – 98.11%
• Sri Lanka – 92.61%
• Sudan – 58.60%
• Surinam – 95.54%
• İsveç – 99.00%
• İsviçre – 99.00%
• Syria – 86.30%
• Tayvan – 96.10%
• Tacikistan – 99.78%
• Tanzanya – 80.36%
• Tayland – 93.98%
• Togo – 66.54%
• Tonga – 99.40%
• Trinidad ve Tobago – 98.97%
• Tunus – 81.05%
• Türkiye – 95.69%
• Türkmenistan – 99.69%
• Turks and Caicos Islands – 98.00%
• Uganda – 73.81%
• Ukrayna – 99.76%
• Birleşik Arap Emirlikleri – 92.99%
• Birleşik Krallık – 99.00%
• Amerika Birleşik Devletleri – 99.00%
• Uruguay – 98.44%
• Özbekistan – 100%
• Vanuatu – 85.06%
• Venezuela – 95.40%
• Vietnam – 94.51%
• Yemen – 69.96%
• Zambiya – 85.12%
• Zimbabve – 86.87%

Ülkelerin okuryazarlık oranlarını bakarsanız, gelişmemiş ülkelerde okuma yazma oranlarını az düşük olduğunu görebilirsiniz. Yani gelişmiş ya da gelişmekte olan bir ülke olabilmek için okuryazarlık oranlarını arttırmak çok önemli. Eğer okuma yazma bilmeyen bir ülkeyseniz sürekli olarak başkalarının kararları ile yaşamak zorunda kalırsınız. Bu yüzden kendi kararlarınızı verebilmek ve daha kaliteli bir yaşam için okuryazarlık düzeylerini arttırmak çok önemli.

Kaynak: 1