Aslında bugün içinde yuvarlandığımız dünya da, aşağıda detayları yer alan bu teknolojinin temelini atan keşifler sayesinde bu noktada. Hepimiz biliyoruz ki; bugün kullandığımız telefon, internet ya da bilumum dijital araç bir anda, yoktan var olmadı. Hepsinin arkasında, yıllar içinde biriken ve birbirini tamamlayan gelişmeler dolu.
Bu yazımızda da bu keşifleri, nasıl ortaya çıktıklarını ve nasıl büyüdüklerini biraz daha yakından inceleyeceğiz.
10. Transistörün Keşfi (1947)
Hikayemiz John Bardeen, Walter Brattain ve William Shockley’in Bell Labs’te yaptığı deneylerle başlıyor. Amaçları büyüktü ama çıkış noktaları çokça basitti: Vakum tüplerinden kurtulmak. İlk transistör oldukça kırılgan bir yapıdaydı ama bu çalışmasına engel olmadı. O çalıştığı an da, aslında dijital çağın başlangıcı olarak nitelendirilebilir.
Sonrasında Shockley işi bir adım ileri taşıdı, silikon devreler geliştirildi ve olay bambaşka bir noktaya evrildi. Bugün cebimizdeki telefondan kullandığımız bilgisayara kadar her şey bu minik parçaya bağlı. Hatta öyle bir noktaya geldik ki; bir çipin içine milyarlarca transistör yerleştirdik. Yani fark etmeden her gün, milyarlarca küçük anahtarın açılıp kapanmasıyla hayatımıza devam ediyoruz.
9. DNA’nın Yapısının Çözülmesi (1953)
James Watson ve Francis Crick DNA’nın yapısını ilk kez açıkladığında aslında bir nevi hayatın şifresine el atıldı diyebilir miyiz? Bence diyebiliriz. Ama işin kritik kısmında Rosalind Franklin’in çektiği o meşhur X-ışını görüntüsü. O görüntü olmasa bu yapı bu kadar net asla anlaşılamayacaktı.
Bu keşif ise zamanla büyüdü ve günümüzde genetik mühendisliğini doğurdu. Bu sayede hastalıkların kaynağı araştırılmaya başlandı ve bugün DNA testleriyle soyumuzu öğrenebiliyor, hatta bazı genetik hastalıkların önüne geçebiliyoruz. İlginç olan ise bilim insanlarının artık DNA’nın veri depolama aracı olarak bile kullanılabileceğini konuşmaya başlaması. Yani gelecekte hard disk yerine DNA görmek bile şaşırtıcı olmayacak gibi görünüyor.
İlginizi çekebilir: DNA Teknolojileri: Bilim İnsanlarının DNA ile Geliştirdiği 10 İlginç Teknoloji
8. Elektriğin Keşfi ve Kullanımı (18.-19. yüzyıl)
Elektrik aslında hep doğada bir yerlerdeydi ama onu anlamak insanlığın birazcık zamanını aldı. Benjamin Franklin uçurtma deneyiyle bu işe girişti ve Michael Faraday da elektriği üretmenin ilk kez bir yolunu buldu. Thomas Edison ise bunu evlerimize kadar soktu.
İlk zamanlarda insanlar haklı olarak elektriğe çok güvenmedi ve hatta korktu. Ama teknolojinin temelini atan keşifler hiçbir zaman korkuya yenilmez. Zamanla şehirler bu sistemle çalışmaya başladı. Bugün sabah alarmımız çaldığında, telefonunu şarj ettiğimizde ya da sadece ışığı açtığımızda bu keşfin içindeyiz. Teknolojinin temelini atan keşifler içinde elektrik o kadar temel hale geldi ki, kısa bir kesilmede bile neredeyse hayatlarımız duruyor.
7. İnternetin Temellerinin Atılması (1960’lar)
İnternetin çıkışı düşündüğümüz kadar sosyal değil. Paul Baran ve Donald Davies bilim dünyasına veriyi parçalara bölerek göndermeyi önerdi. Amaçsa, sistem çökerse bile iletişimin kopmamasıydı.
ARPANET ile zamanın ilk bağlantıları kuruldu. Sonrasında Tim Berners-Lee www diye bildiğimiz web’i geliştirdi ve artık internet herkesin kullanabileceği bir araca dönüştü. İlk mesajın bile yarım gitmesi aslında bu işin ne kadar deneme yanılma yöntemleriyle büyüdüğünü bizlere gösteriyor.
6. Yapay Zeka Kavramının Ortaya Çıkışı (1956)
John McCarthy ilk kez yapay zeka ifadesini kullandığında kimse bunun bu noktaya geleceğini tahmin edemezdi. Bu alandaki çalışmalar oldukça basitti, makineler sadece belirli kurallarla hareket edecekti.
Ancak zamanla veri dediğimiz şey arttı, bilgisayarlar çok güçlü hale geldi. Bugün izlediğimiz videoların önerilmesinden, yazdığımız metinlerin düzeltilmesine kadar birçok şeyi yapay zeka bir insan gibi yapabiliyor. Hatta bazı alanlarda insanı geçtiğini bile biraz da korkarak izliyoruz. Hala gelişmeye devam ediyor ve önümüzdeki yıllarda daha da çok konuşacakmışız gibi görünüyor.
İlginizi çekebilir: Yapay Zeka Teknolojisinin Geleceği Hakkında Tahminler
5. Buhar Makinesi (18. yüzyıl)
Teknolojinin temelini atan keşifler arasında en önemlilerinden biri de Buhar makineleri. Thomas Newcomen ilk buhar makinesini yaptı ama o yeterince doğru çalışmıyordu. James Watt devreye girdi ve bu makineyi biraz daha geliştirdi.
Bu küçük gibi görünen gelişme aslında sanayi devrimini başlatan adım. Fabrikalar kuruldu, üretim hızlandı, şehirler metropollere döndü. Bugün kullandığımız birçok üretim sistemi ise bu mantığın devamı.
4. Elektromanyetizmanın Keşfi (19. yüzyıl)
Elektromanyetizmanın keşfi aslında planlı bir buluştan çok, dikkatli bir gözlemin sonucu. 1820 yılında Hans Christian Ørsted bir deney sırasında elektrik akımı geçen telin yanındaki pusulanın saptığını gördü. Normalde pusula sadece Dünya’nın manyetik alanına tepki vermeli ama bu deneyde yönü değişmişti. Bu da elektrik ile manyetizma arasındaki o ilişkiyi Ørsted’in fark etmesini sağladı.
Bu sadece ilk adımdı. Ardından André-Marie Ampère bu etkiyi daha da detaylı hale getirdi ve elektrik akımının manyetik alan oluşturduğunu matematiksel olarak açıklamayı kafaya koydu. Bu noktadan sonrasında da konu sadece bir gözlem olmaktan çıktı, bilimsel bir temele oturdu.
Son büyük adımı ise James Clerk Maxwell attı. Tüm bu dağınık bilgileri bir araya getirdi ve matematiksel denklemlerle açıkladı. Böylece elektrik ve manyetizmanın aslında aynı sistemin parçaları olduğu iyice netleşti. Böylelikle Maxvell elektromanyetizmayı, teknolojinin temelini atan keşifler arasına temelden yerleştirdi.
Bu keşif sayesinde jeneratörler ve elektrik motorları günümüzde bambaşka bir noktada. Bugün elektrik üretimi hala aynı temel prensiple çalışıyor. Yani farkında olmadan barajdan çıkan elektrikten telefonunun şarjına kadar bu sistemin içindeyiz.
3. Yarı İletken Teknolojisi (20. yüzyıl ortaları)
19. yüzyılın sonlarında bilim insanları, bazı maddelerin elektriği ne tam ilettiğini ne de tamamen yalıttığını fark ettiler. 20. yüzyıla gelindiğinde ise bu maddelerin özellikle silikon ve germanyum olduğu ortaya çıktı. Asıl kırılma noktası ise, Bell Labs’te John Bardeen, Walter Brattain ve William Shockley’in bu malzemeleri kullanarak akımı kontrol edebilmeleri oldu. Yani onların gözlerinde elektrik artık sadece var ya da yok değil, yönlendirilebilir bir şeydi.
Bu keşif sayesinde de mikroçipler üretildi, bilgisayarlar küçüldü, hızlandı ve hep ceplerimize hem evlerimize kadar girdi.
2. Matbaanın İcadı (1440)
Belki de tarihin en büyük kırılma noktalarından biri matbaanın icadı. Johannes Gutenberg matbaayı geliştirdiğinde insanoğlunun daha önce çok kısıtla yollardan ulaşabildiği bilgiler çok ulaşılabilir kılındı. Daha önce kitaplar elle yazıldığı için çok bilgi çok uzak ve sınırlıydı.
Şimdi ise matbaa ile birlikte kitaplar çoğaldı, bilgi artık her yerde. Üniversiteler gelişti, insanlar öğrenmenin tadına vardı. İnternet neyse, o dönem için de matbaa oydu. Belki de matbaa olmasaydı, bugün interneti dahi bu seviyeye getiremeyecektik.
1. Tekerleğin İcadı (M.Ö. 3500 civarı)
Teknolojinin temelini atan keşifler içinde en eskisine ve listemizin sonuna geldik. İlginçtir ki; tekerlek ilk bulunduğunda aslında ulaşım için kullanılmamıştı, çömlek yapımı için kullanılıyordu. Sonrasında insanlar bu ürüne baktıkça, aslında taşıma için de kullanılabileceğini fark etti.
Zamanla bu basit fikir gelişti ve dişli sistemleri icat edildi. Saatler, makineler, motorlar ve dahası ardı sıra geldi. Bugün hala neredeyse ilk bulunduğu günle benzer prensiple çalışıyor ve dünyanın her yerini bizim için çok ulaşılabilir yapıyor.
Matbaanın Keşfi Hakkında Bir Video:
Kaynak: 1
