Şivlilik, Konya’ya özgü bir gelenek. Regaip Kandili sabahı çocuklar tarafından gerçekleştirilen bir kandil kutlaması. Günümüzde sadece Konya şehir merkezinde canlı tutuluyor. Çocuklar gruplar halinde evleri dolaşıp şeker, çikolata, kuruyemiş gibi ikramlar topluyor. Ev sahipleri de hazırladıkları yiyecekleri çocuklara dağıtıyor.
Kelimenin kökeni tam bilinmese de çeşitli rivayetler var. Bazıları Şeyh Şibli adlı bir sufiyle bağdaştırıyor. Diğer görüşlere göre kızaran hamurun sesinden ya da çocukların cıvıltısından geliyor. Konya’da bu güne bazen “ilk namaz” da deniyor.
Şivlilik Ne Zaman Kutlanır?
Şivlilik, hicri takvime göre Recep ayının ilk perşembesini cumaya bağlayan gece ve Regaip Kandili sabahı yapılıyor. Yani üç ayların başlangıcına denk geliyor. Her yıl tarih miladi takvime göre değişiyor. Örneğin, 2025 yılında Regaip Kandili 25 Aralık Perşembe gecesine denk geliyor. Bu yüzden şivlilik kutlamaları genellikle 26 Aralık Cuma sabahı gerçekleşiyor. Bir önceki akşam ise fener alayıyla başlıyor.
Şivlilik Nasıl Kutlanır?
Kutlamalar genellikle iki aşamalı ilerliyor. Önce Regaip Kandili’nden bir gece önce fener alayı düzenleniyor. Mahallelerde ateş yakılıyor, çocuklar kağıttan fenerlerle toplanıyor. Şarkılar söyleniyor, oyunlar oynanıyor. Bazıları ateşin üzerinden atlıyor. Bu kısım komşuluğu ve eğlenceyi ön plana çıkarıyor.
İlginizi çekebilir: Hıdırellez Nedir? Hıdırellez Ne Zaman, Hıdırellez Günü Ne Yapılır?
Ertesi sabah, yani kandil günü, asıl şivlilik başlıyor. Çocuklar erken kalkıp güzel kıyafetlerini giyiyor. Gruplar halinde kapı kapı geziyorlar. Kapıları çalıp mani okuyorlar. Okunan manilerden bir tanesi şöyle:
- Şivli şivli şişirmiş,
- Erken kalkan pişirmiş.
- İki çörek, bir börek,
- Bize şivlilik gerek.
Kapıyı açan ev sahipleri çocuklara çikolata, şeker, leblebi, kuru meyve ya da ev yapımı çörek, pişi gibi ikramlar veriyor. Çocuklar bunları torbalarına ya da keselerine topluyor. Öğlene kadar mahalle dolaşılıyor. Son yıllarda belediyeler de şenlikler düzenliyor.
Konya’da Şivlilik Geleneği Kutlanıyor
Şivliliğin Amacı Nedir?
Şivliliğin temel amacı, üç ayların manevi atmosferini coşkuyla karşılamak. Paylaşma, yardımlaşma ve dayanışma duygularını aşılamak. Özellikle çocuklara komşuluk ilişkilerini, büyüklerine saygıyı öğretiyor. Aileler çocukları sevindirirken, mahalle bağları da güçleniyor.
Bu gelenek, sadece şeker toplamak değil, kültürel değerleri kuşaktan kuşağa aktarmak için yapılıyor. Manevi aylara girerken sevinç ve birlik yaratmak amaçlanıyor. Konya’da asırlar önce Selçuklu döneminden kalma bir miras olarak günümüzde de hala devam ediyor. Şivlilik, Türk kültürünün sıcak ve samimi yönlerini yansıtan eski gelenekler arasında hala yerini korumaya devam ediyor.
Sonuç Olarak…
Şivlilik, Konya’nın sıcak yürekli insanlarının asırlardır sürdürdüğü, maneviyatla çocuk sevincini bir araya getiren nadir geleneklerden biri. Üç ayların müjdecisi bu gelenek, sadece şeker ve çörek dağıtmaktan öte, komşuluğu, paylaşmayı ve kuşaklar arası bağı güçlendiriyor.
Günümüzde şehirleşme ve değişen yaşam koşulları nedeniyle bazı gelenekler unutulurken, şivliliğin hala canlı kalması umut verici. Eğer bir gün Konya’da Regaip Kandili sabahına denk gelirseniz, kapınızı çalan minik ellerin sesini duyduğunuzda elinizde şeker ile kapıya koşun. Çünkü o ses, Türk kültürünün en samimi melodilerinden biri.
Kaynak: 1
