Yaz aylarında serinlemek için kendimizi serin sulara bırakmayı hepimiz çok seviyoruz. Ancak kıyıya vuran o masum dalgaların arkasında saklanan, oldukça güçlü bir doğa olayı var. Rip akıntısı, yani bilinen adıyla çeken akıntı, son dönemde maalesef ölümlere sebep oldu. Dünya genelinde denizdeki boğulma vakalarının en büyük nedenlerinden biri de maalesef bu akıntı. Peki, denizdeyken bu tehlikeyi nasıl anlarsınız ve denk gelirseniz ne yapmalısınız?
Rip Akıntısı Nedir?
En basit anlatımıyla rip akıntısı, kıyıya ulaşan dalgaların geriye dönüşü sırasında oluşan, dar ve çok hızlı bir su kanalıdır. Kıyı biriken suyu taşıyamaz, su da bulduğu en derin kanaldan açık denize doğru hızla akar. Ancak şunu belirtelim; rip akıntısı insanı asla suyun dibine çekmez. Sadece kıyıdan alıp açığa doğru, yatay şekilde sürükler. Çeken akıntı denmesinin sebebi suyun altına çekmesi değil açık denize doğru çekmesidir.
Çeken Akıntı Dışarıdan Nasıl Anlaşılır?
Denize girmeden önce sahilden suyu birkaç dakika izlemek önemli. Akıntının olduğu bölgeler genellikle şu ipuçlarını verir:
- Sakin görünen su şeridi: Etrafta dalgalar coşarken, iki dalgalı alanın arasında kalan ve sanki havuz gibi duran durgun şerit.
- Farklı su rengi: Akıntı dipteki kumu kaldırdığı için, o bölgedeki suyun rengi daha koyu veya bulanıktır.
- Açığa doğru giden köpükler: Kıyıya gelen dalgaların aksine, köpüklerin ve su üstündeki maddelerin açığa doğru ilerlediği hat.
- Kesilen dalgalar: Dalgaların kıyıya yaklaşırken kırılmadığı veya aniden yarıda kesildiği alanlar.
Yüzerken Rip Akıntısına Denk Gelirsek Ne Yapmalıyız?
Bir anlık dikkatsizlikle kendinizi akıntının ortasında bulabilirsiniz. Bu durumda panik yapmadan hareket etmek hayati önem taşır:
1. Sakin Olun ve Dibe Çekilmeyeceğinizi Bilin
Akıntıya yakalandığınızı fark ettiğiniz an yaşayacağınız ilk duygu refleks olarak korku ve panik olacaktır. Ancak panik hissi, solunum ritminizi bozar, hızlı nefes alıp vermenize ve akciğer kapasitenizi tam kullanamamanıza yol açar. Bu da su üstünde kalmanızı zorlaştırır ve kaslarınızı birkaç dakika içinde laktik asitle doldurarak bitirir.
Kendinize şunu sürekli hatırlatın: Çeken (rip) akıntılar bir anafor veya girdap değildir. Sizi asla suyun tabanına çekmez, sadece bir nehir gibi su yüzeyinden açık denize doğru sürükler. Tehlike akıntının kendisi değil, panikleyip tüketilen enerjidir.
2. Akıntıya Karşı Yüzmeyin
Suya kapılan kişilerin %90’ı refleks olarak geldiği yöne, yani doğrudan karaya doğru yüzmeye çalışır. Bu, çeken akıntıda yapılan en ölümcül hatadır. Rip akıntısının hızı saniyede 2,5 metreyi (saatte yaklaşık 9 km) bulabilir. Bu hız, dünya şampiyonu bir olimpik yüzücünün bile uzun süre koruyamayacağı bir tempodur.
Geriye, karaya doğru düz yüzmeye çalışmak; akan bir şelaleye tırmanmaya benzer. Bütün gücünüzü harcarsınız ama bir metre bile ilerleyemezsiniz. Gücünüzü akıntıyla yarışarak değil, akıntıdan sıyrılmak için kullanmalısınız.
İlginizi çekebilir: Boğulmalarda İlk Yardım Nasıl Olmalı?
3. Kıyıya Paralel Yüzün
Rip akıntıları boylamasına çok derin olsa da enlemesine genellikle oldukça dardır. Bu akıntı koridorlarının genişliği genelde 10-30 metre arasındadır. Kurtuluş yolunuz ileriye ya da geriye değil, yanlara doğrudur.
Akıntının sizi çekiş yönüne 90 derece açı yapacak şekilde, sağa veya sola yani kıyıya paralel şekilde yüzün. Sadece 15-20 metre bu şekilde yüzdüğünüzde, suyun sizi geriye çekmediğini, yani akıntı koridorundan çıktığınızı hissedeceksiniz.
4. Akıntıdan Çıkınca Kıyıya Yönelin
Suyun direncinin kırıldığını ve çekim gücünün bittiğini hissettiğiniz an akıntı kanalını terk etmişsiniz demektir. Artık güvenli bölgedesiniz. Bu noktadan sonra hemen dik bir açıyla karaya doğru yüzmeye başlayabilirsiniz.
Karaya dönerken, az önce kaçındığınız dalgalardan faydalanın. Dalgaların kıyıya doğru kırıldığı alanlardaki köpükler ve su hareketleri, itici bir kuvvet oluşturarak karaya daha az efor harcayarak ulaşmanızı sağlar.
5. Yorulduysanız Kendinizi Suda Bırakın
Eğer akıntıya karşı koyarken çok yorulduysanız veya paralel yüzecek kondisyonunuz kalmadıysa kesinlikle zorlamayın. Vücudunuzu hemen “sertleşmiş ağaç” modundan çıkarıp sırtüstü su üstü pozisyonuna alın.
Akciğerlerinizi havayla doldurup çenenizi hafifçe yukarı kaldırarak kendinizi suyun kaldırma kuvvetine bırakın. Rip akıntıları sonsuza kadar uzamaz; kıyıdan 50 ila 100 metre kadar açıldıktan sonra enerjisini kaybeder ve durur. Akıntı durduğunda su yüzeyinde dinlenmiş olursunuz. Bu esnada tek kolunuzu yukarı kaldırıp sallayarak kıyıdaki cankurtaranlardan veya vatandaşlardan sakince yardım isteyin.
Kaynak: 1
