Dassault Falcon 50, Fransız havacılık şirketi Dassault Aviation tarafından üretilen uzun menzilli bir iş jeti. Üç motorlu tasarımıyla dikkat çeken bu uçak, super-midsize sınıfında yer alır. İlk olarak 1970’lerin ortalarında geliştirildi. O dönem için kıtalararası uçuş kabiliyetiyle öne çıkmıştı. Falcon 20’nin gelişmiş bir versiyonu olarak düşünülebilir, ama tamamen yeni bir tasarıma sahip.
Uçak, Falcon 20 ile aynı gövde kesitine sahip olsa da daha gelişmiş bir kanat yapısı ve alan kuralı (area ruling) uygulaması var. Bu özellikler, aerodinamik verimliliği de artırıyor. Merkezi motor için S-kanalı hava girişi kullanılmış. İlk uçuşunu 7 Kasım 1976 günü yaptı. Fransız sertifikasını 1979 Şubat’ında, ABD FAA onayını ise Mart ayında aldı. Toplam 352 adet üretildi ve üretim 2008 yılına kadar sürdü.
Falcon 50 Teknik Özellikleri
Falcon 50’nin en belirgin yanı trijet konfigürasyonu. Üç motor, hem performans hem güvenlik açısından avantaj sağlıyor. Supercritical kanat tasarımı, sivil havacılıkta bir ilkti. Bu kanatlar yakıt verimliliğini artırıyor ve yüksek hızlarda daha iyi performans veriyor.
Kabin genellikle 8-9 yolcu için düzenleniyor. Maksimum 19 yolcuya kadar çıkabiliyor, ama tipik konfigürasyonda konfor ön planda. Bagaj bölümü geniş; uzun eşyalar için uygun. Geliştirilmiş versiyonu Falcon 50EX, 1996’da tanıtıldı. Daha güçlü motorlar, standart yardımcı güç ünitesi (APU) ve güncellenmiş avionikler ile menzil artırıldı. Falcon 50 EX modelinin teknik özellikleri şu şekilde:
- Mürettebat: 2
- Kapasite: 8 ila 9 yolcu / Tam dolu yakıtla 1.080 kg (2.381 lb) yük taşıma kapasitesi
- Uzunluk: 18,52 m (60 ft 9 in)
- Kanat açıklığı: 18,86 m (61 ft 11 in)
- Yükseklik: 6,98 m (22 ft 11 in)
- Kanat alanı: 46,83 m² ( 504,1 ft²)
- Azami kalkış ağırlığı: 18.008 kg (39.701 lb)
- Maksimum İniş Ağırlığı: 16.200 kg (35.715 lb)
- Güç kaynağı: 3 adet Honeywell TFE 731-40 turbofan motoru, her biri 16,46 kN (3.700 lbf) itme gücüne sahip.
İlginizi çekebilir: Bayraktar TB3 Nedir, Teknik Özellikleri Neler?
Performans
- Azami hız: 1.015 km/sa (631 mil/sa, 548 kn)
- Azami hız: Mach 0.86
- Seyir hızı: 903 km/sa (561 mil/sa, 488 kn) / M0.85, 15.000 m (49.000 ft) yükseklikte.
- Menzil: 5.695 km (3.539 mi, 3.075 nmi)
- Servis tavanı: 14.936 m (49.003 ft)
- Tırmanma hızı: 10,433 m/s (2.053,7 ft/dk)
- Kalkış mesafesi: 1.504 m (4.934 ft)
- İniş mesafesi: 685 m (2.247 ft)
Falcon 50 Kazaları ve Olayları
Dassault Falcon 50, uzun üretim hayatı boyunca genellikle güvenli bir uçak olarak kabul edildi. Ancak bazı dikkat çeken kazalar yaşanmadı değil. Bu olaylar, havacılık tarihine önemli izler bıraktı. Tarihte bilinen Falcon 50 kazaları şunlar:
6 Nisan 1994 – Kigali, Ruanda
Ruanda Devlet Başkanı Juvénal Habyarimana ve Burundi Devlet Başkanı Cyprien Ntaryamira’yı taşıyan Falcon 50 (tescil 9XR-NN), Kigali Havalimanı’na yaklaşırken füzelerle vuruldu. Uçaktaki 12 kişi hayatını kaybetti. Bu saldırı, Ruanda Soykırımı’nın doğrudan tetikleyicisi oldu ve yaklaşık 800 bin kişinin ölümüne yol açan olayları başlattı.
20 Ekim 2014 – Moskova, Rusya
Falcon 50EX (tescil F-GLSA), Vnukovo Havalimanı’ndan kalkış sırasında kar temizleme aracıyla çarpıştı. Kazada, Total petrol şirketinin CEO’su Christophe de Margerie dahil uçaktaki 4 kişi öldü. Soruşturmalar, pistteki araçların koordinasyon hatasını işaret etti.
27 Eylül 2018 – Greenville, ABD
Charter uçuş yapan Falcon 50 (tescil N114TD), Greenville Downtown Havalimanı’nda pist sonunu aşarak kaza yaptı. Pilot ve yardımcı pilot hayatını kaybetti, iki yolcu da ağır yaralandı. NTSB tarafından yayınlanan rapor, fren sistemindeki arıza, bakım eksiklikleri ve pilotların FAA kurallarını ihlal ettiğini ortaya koydu. Uçak uzun süre depoda kalmış ve tam bakımı yapılmamıştı.
23 Aralık 2025 – Haymana, Ankara, Türkiye
Libya Genelkurmay Başkanı Mohammed Ali Ahmed al-Haddad’ı taşıyan Falcon 50 (tescil 9H-DFS), Ankara Esenboğa Havalimanı’ndan kalkıştan kısa süre sonra Haymana ilçesi yakınlarında düştü. Uçaktaki 8 kişi hayatını kaybetti. Acil iniş talebinde bulunulmuştu, ancak iletişim kesildi ve bir daha bağlantı kurulamadı. Sabotaj olduğu düşünülüyor.
Falcon 50, diplomasi ve iş dünyasında pek çok ismin kullandığı nispeten güvenli olarak görülen bir uçak. Uzman görüşlerine göre üç motorun tamamı da bozulsa ve devre dışı kalsa kanat tasarımı sayesinde süzülerek inebilme kabiliyetine sahip. Yukarıda eklediğimiz kazalar dışında, Falcon 50’nin genel güvenlik kaydı oldukça iyi seviyede. Çoğu olayın, dış etkenler veya operasyonel hatalardan kaynaklandığı görülüyor.
Kaynak: 1
