19 Mayıs 1919 Gazete Manşetleri: Milli Mücadele’nin İlk Yansımaları! 19 Mayıs 1919, tarihimizin en kritik sayfalarından biri. Mustafa Kemal Paşa’nın Bandırma Vapuru ile Samsun’a çıkmasıyla Milli Mücadele fiilen başladı. Ama çoğu zaman gözden kaçan bir şey var: O gün basın bunu nasıl gördü, hatta görebildi mi? Açık konuşmak gerekirse, o dönem gazetelerin yazabildikleri çok sınırlıydı. Çünkü ülke işgal altında ve ciddi bir baskı vardı.
Samsun’a Giden Süreç
30 Ekim 1918’de Mondros Mütarekesi imzalandıktan sonra Osmanlı’nın kontrolü hızla zayıfladı. Ardından işgaller başladı. En sert kırılmalardan biri 15 Mayıs 1919’da İzmir’in Yunan kuvvetleri tarafından alınmasıydı. Bu olay zaten ortamı iyice germişti. Halkta büyük bir tepki vardı, belirsizlik artıyordu. Tam bu dönemde Mustafa Kemal Paşa’ya 9. Ordu Müfettişliği görevi verildi ve Samsun’a gönderildi.
Resmiyette görev bölgedeki asayişi sağlamaktı. Ama işin arka planı çok daha farklıydı. Bandırma Vapuru 16 Mayıs’ta İstanbul’dan ayrıldı. Üç gün sonra, 19 Mayıs sabahı Samsun’a ulaştı. Mustafa Kemal Paşa ve beraberindekiler Tütün İskelesi’nden karaya çıktı. Bugün çok net bir başlangıç gibi anlatıyoruz ama o gün için bu kadar “net” bir tablo yoktu.
Peki Gazeteler Ne Yazdı?
Burada iş biraz değişiyor. O dönem İstanbul basını ciddi bir sansür altındaydı. İşgal güçleri özellikle siyasi haberleri kontrol ediyordu. Yani her şey yazılamıyordu. Bu yüzden Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun’a çıkışı gazetelerde büyük bir olay gibi yer almadı. Çoğu yerde ya çok kısa geçti ya da sıradan bir resmi görev haberi gibi verildi.
Açıkçası “bir direniş başlıyor” diye bir anlatı yoktu. Zaten o şartlarda bunun yazılması da mümkün değildi. Daha sert söyleyeyim: Tarihin kritik bir anı yaşanıyor ama gazeteler bunu neredeyse geçiştiriyor.
VİDEO: Atatürk’ün Samsun’a Çıkışını İsmet İnönü Anlatıyor
19 Mayıs 1919 Gazete Manşetleri
19 Mayıs 1919 gazete manşetlerine bakınca garip bir boşluk hissi oluşuyor insanda. Çünkü yaşanan şeyle yazılan şey aynı değil gibi sanki. Sebep ise çok net: sansür.
Gazeteler o dönemde baskı altındaydı. Özellikle İngiliz kontrolü, haberlerin sınırını çiziyordu. Bu yüzden birçok şey ya hiç yazılmadı ya da yumuşatılarak geçti. Anadolu’da ise durum farklıydı. Haberler daha çok kulaktan kulağa yayılıyordu. Gazete değil, söylenti ve insanlar taşıyordu bilgiyi.
İlginizi çekebilir: 10 Kasım 1938 Gazete Manşetleri
15 Mayıs 1919
16 Mayıs 1919
16 Mayıs 1919
17 Mayıs 1919
19 Mayıs 1919
20 Mayıs 1919
21 Mayıs 1919
21 Mayıs 1919
22 Mayıs 1919
Sonradan Anlam Kazanan Bir Başlangıç
Bugün 19 Mayıs’ı çok net bir başlangıç olarak görüyoruz. Ama o gün yaşayan biri için tablo o kadar net değildi. Gazeteler eksikti. Bilgi parçalıydı. Belirsizlik çok fazlaydı. 19 Mayıs’ın “büyük başlangıç” olarak oturması aslında yıllar sürdü. Kazanılan mücadeleden sonra geriye dönüp bakıldığında anlamı netleşti.
Kaynak: 1
