Metrik Sistemden Tamamen Farklı: ABD’de Günlük Hayatı Yöneten Amerikan Ölçü Birimleri! Dünyanın neredeyse tamamı santimetreyle, kilogramla veya santigratla düşünürken, ABD günlük hayatta tamamen kendine has bir sistem kullanıyor. Amerika’ya seyahat edenlerin, oradan alışveriş yapanların ya da internette Amerikan kaynaklı bir yemek tarifine denk gelenlerin kafasının karışması bu yüzden çok normal.
Boyunuzu soran birine 1.80 dediğinizde alacağınız boş bakışlar ya da hava durumunda 75 dereceyi görüp şaşırmak, bu ülkeye ayak basan her insanın yaşadığı klasik bir deneyim. Aslında bu sistem göründüğü kadar korkutucu değil, sadece öğrenmek gerekiyor.
ABD’de Günlük Hayatı Yöneten Amerikan Ölçü Birimleri
Aslında ABD’deki bu sistemin temel mantığını kavrayıp zihninizde birkaç pratik eşleştirme yaptığınızda, her şey çok daha kolay hale geliyor. İşte Amerika’da günlük hayatı yöneten o temel Amerikan ölçü birimleri.
1) Mesafe ve Uzunluklar: Metre Yerine Fit ve Mil
Amerika’da bir yere giderken yoldaki tabelalarda kilometre görmeyi beklemeyin. Yol mesafeleri ve arabadaki hız göstergeleri tamamen mil üzerinedir. Otobanda 60 mil hız sınırı görüyorsanız, bu bizim bildiğimiz hızla saatte 100 kilometre civarında bir hıza denk gelir.
İlginizi çekebilir: Mars Gezegeni Hakkında Bilmediğiniz 10 Şaşırtıcı Gerçek
Günlük hayattaki daha küçük nesneler, mobilyalar ya da insanların boyları ise inç ve fit ile ölçülür. Örneğin boyu 1.80 olan birisi Amerika’da kendini “5 fit 11 inç” olarak tanıtır. Spor sahalarında ya da kumaşçılarda duyacağınız yard ise neredeyse 1 metreye yakındır.
- 1 Mil (Mile – mi): ~1,61 kilometre
- 1 Fit (Foot / Feet – ft): ~30,48 santimetre
- 1 İnç (Inch – in): ~2,54 santimetre
- 1 Yard (Yard – yd): ~91,44 santimetre
2) Market Alışverişi ve Mutfak: Pound, Ons ve Galon
Süpermarkete girdiğinizde ya da bir yemek tarifi açtığınızda kilogram veya litre kelimelerini unutmanız gerekir. Amerika’da en temel ağırlık birimi pounddur ve kısaca “lb” olarak yazılır. Aklınızda kalması için “pound, kilonun yarısı kadardır” diye düz bir mantık kurabilirsiniz. Marketten 1 kilo et almak istiyorsanız, yaklaşık 2 pound istemeniz gerekir. Kozmetik ürünlerinde ya da kahve paketlerinde göreceğiniz ons ise çok daha küçük ağırlıklar içindir.
Sıvılarda ise durum biraz daha farklı. Benzin istasyonlarında yakıt litreyle değil, galonla satılır. Büyük boy süt veya su şişeleri de genellikle galonla raflarda yer alır. Mutfakta bir şeyler pişirirken ise karşınıza sıkça “cup” yani bardak ölçüsü çıkar. Amerikan tariflerindeki 1 cup, bizim evlerimizde kullandığımız standart bir su bardağına oldukça yakındır. İçecek kutularının üzerinde yazan “sıvı onsu” (fl oz) ise mililitrenin karşılığıdır.
- 1 Pound / Libre (Pound – lb): ~453,6 gram
- 1 Ons (Ounce – oz): ~28,35 gram
- 1 Galon (Gallon – gal): ~3,79 litre
- 1 Cup (Bardak): ~236,6 mililitre
- 1 Sıvı Onsu (Fluid Ounce – fl oz): ~29,57 mililitre
3) Sıcaklık Bilmecesi: Fahrenheit
Bizi en çok zorlayan kısım genellikle hava durumu olur. Çünkü santigrat ile Fahrenheit arasındaki bağ, diğer birimler gibi düz bir kat sayıya dayanmıyor. Amerika’da su 32 derecede donar, 212 derecede kaynar.
Telefonunuzda hava durumuna baktığınızda 70 veya 80 gibi sayılar görmek sizi korkutmasın. Montunuzu almanız gerekip gerekmediğini veya dışarısının kavurucu bir yaz günü olup olmadığını anlamak için birkaç temel noktayı bilmek yeterlidir.
- 32°F: 0°C (Suyun donma noktası)
- 50°F: 10°C (Hafif serin hava)
- 72°F: ~22°C (İdeal oda sıcaklığı)
- 98,6°F: 37°C (Normal vücut ısısı)
- 100°F: ~38°C (Kavurucu sıcak hava)
ABD Neden Metrik Sistem Kullanmıyor?
Peki, dünyanın geri kalanı onluk tabana dayalı metrik sisteme geçmişken Amerika neden hala inçler ve poundlarla direniyor? İşin kökeni aslında eğlenceli ve bir o kadar da talihsiz bir tarihe dayanıyor.
Amerika bağımsızlığını kazandığı dönemde İngiliz ölçü birimleri miras kalmıştı. Fransız İhtilali sonrasında metrik sistem dünyada yayıldığında, dönemin Dışişleri Bakanı Thomas Jefferson bu yeni sistemi çok beğenmiş ve Amerika’ya uyarlamak istemişti. Hatta Fransa’dan standart ölçüleri getirmesi için gönderilen gemi ve bilim insanı talihsiz bir şekilde korsanların saldırısına uğrayıp esir düşmüştü. Bu tarihi gecikme, sistemin Amerika’da “yabancı ve şüpheli” karşılanmasına yol açtı.
Ancak 19. ve 20. yüzyıllarda asıl kopuş sanayi devriminde yaşandı. Amerikan fabrikaları, makineleri, vida dişlileri ve haritaları tamamen inç ile pound üzerine kurulmuştu. Ülkenin tüm sanayi altyapısını, yol tabelalarını ve üretim bantlarını değiştirmek devasa bir maliyet anlamına geliyordu. 1975 yılında Kongre Metric Conversion Act (Metrik Dönüşüm Yasası) ile bir geçiş denemesi yaptı ancak bu geçiş zorunlu değil gönüllü tutuldu.
Halkın ve büyük şirketlerin alışkanlıklarından vazgeçmemesi nedeniyle bu girişim sonuçsuz kaldı. Günümüzde ABD her ne kadar bilim, tıp ve dış ticarette metrik birimleri kullanan melez bir sistem uygulasa da, sokaktaki günlük yaşamda geleneksel alışkanlıklarına sıkı sıkıya bağlı kalmaya devam ediyor.
Kaynak: 1
