Şark görevi ya da resmi adıyla doğu ve güneydoğu Anadolu bölgelerinde zorunlu hizmet, kamu çalışanlarının belirli sürelerle Türkiye’nin doğu illerinde çalışmasını ifade eden bir atama formatıdır. Bu uygulama, özellikle kalkınma öncelikli yörelerde personel açığını kapatmak ve hizmetlerin aksamamasını sağlamak için 1960’lı yıllardan beri yapılıyor.
Günümüzde şark görevi denince akla ilk gelen meslek grupları öğretmenler, doktorlar, hemşireler, polisler ve hakim-savcılardır. Ancak hemen her kamu meslek grubunda farklı süre ve bölgeler söz konusudur.
Şark Görevi Kaç Gruba Ayrılıyor?
Sağlık Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı kendi içinde 6 hizmet bölgesi, Adalet Bakanlığı 5 bölge, Emniyet Genel Müdürlüğü ise 2 ana bölge (Doğu – Batı) şeklinde sınıflandırma yapar. En zor şartların bulunduğu yerler genellikle 1. ve 2. hizmet bölgesi olarak geçer ve buralarda geçirilen süre “şark” olarak hesaplanır.
Şark Görevi Sayılan İller Hangileri?
Şark görevi doğu ve güneydoğu illerini kapsar. Meslek grubuna göre değişse de şark görevi sayılan iller şu şekildedir;
- Adıyaman ve ilçeleri
- Ağrı ve ilçeleri
- Ardahan ve ilçeleri
- Artvin ve ilçeleri
- Bayburt ve ilçeleri
- Batman ve ilçeleri
- Bingöl ve ilçeleri
- Bitlis ve ilçeleri
- Diyarbakır ve ilçeleri
- Elazığ ve ilçeleri
- Erzincan ve ilçeleri
- Erzurum ve ilçeleri
- Gümüşhane ve ilçeleri
- Hakkari ve ilçeleri
- Iğdır ve ilçeleri
- Kars ve ilçeleri
- Mardin ve ilçeleri
- Muş ve ilçeleri
- Siirt ve ilçeleri
- Sivas ve ilçeleri
- Şanlıurfa ve ilçeleri
- Şırnak ve ilçeleri
- Tunceli ve ilçeleri
- Van ve ilçeleri
- Kahramanmaraş ve ilçeleri (6 şubat depremlerinden sonra dahil edildi)
- Hatay ve ilçeleri (6 şubat depremlerinden sonra dahil edildi)
- Gaziantep ve ilçeleri (6 şubat depremlerinden sonra dahil edildi)
- Malatya ve ilçeleri (6 şubat depremlerinden sonra dahil edildi)
Mesleklere Göre Şark Süreleri (Mesleklere Göre)
| Meslek Grubu | Zorunlu Hizmet Süresi | Şark Hizmeti Süresi | Notlar |
|---|---|---|---|
| Öğretmenler | 3-7 yıl arası | 3 yıl (1. ve 2. bölgede) | Yeni atanan branş öğretmenleri 4 yıl kalkınmada öncelikli yörelerde çalışmak zorunda. |
| Doktor (Pratisyen) | 300-600 gün arası | 450-600 gün | Devlet Hizmet Yükümlülüğü (DHY) kapsamında. Uzman doktorlar daha az. |
| Uzman Doktor | 300-500 gün | 400-500 gün | Branşa göre değişir, bazı branşlar 300 günle bitiriyor. |
| Diş Hekimi / Eczacı | 300-600 gün | 450-600 gün | Pratisyen doktorlarla aynı puan cetveli. |
| Hemşire / ATT / Sağlık Memuru | 300-720 gün | 600 gün civarı | 6. bölge (Şırnak, Hakkari vb.) 720 gün olabiliyor. |
| Hakim ve Savcılar | 2 yıl + 2 yıl | 4 yıl | İlk 2 yıl 1. bölge, sonraki 2 yıl 2. bölgede geçiyor. 2024’te torba yasayla 3 yıla düşürüldü (2025’te uygulanmaya başlandı). |
| Avukat (Hazine / İdari Yargı) | 3 yıl | 3 yıl | Genelde 1. ve 2. bölge illeri. |
| Polis Memuru | 2 yıl Doğu + 2 yıl Batı | 4 yıl toplam | İlk 2 yıl şark (Diyarbakır, Van, Hakkari vb.), sonra batı illeri. |
| Bekçi | 2 yıl Doğu | 2 yıl | 2023’ten itibaren şark uygulaması başladı. |
| Mühendis (Kamu) | 3-4 yıl | 3 yıl | Kuruma göre değişiyor. Karayolları, DSİ gibi kurumlarda 3 yıl yaygın. |
| Ziraat / Veteriner | 3-4 yıl | 3 yıl | Tarım İl Müdürlüklerinde genellikle 3 yıl. |
Şark Görevinden Muafiyet ve Kısaltma Yolları
Şark süreleri belli durumlarda muaf ya da kısaltma gibi durumlardan yararlanabilir. Bunlar;
İlginizi çekebilir: Polis Nasıl Olunur, Polis Olmak İçin Gerekli Şartlar Nelerdir?
- Eş durumu (eşin o ilde memur veya işçi olması)
- Sağlık mazereti (heyete raporu)
- Can güvenliği (terör tehdidi vs. – nadir kabul ediliyor)
- 657/72 madde (ağır engelli çocuğu/ yakını olanlar)
- Askerlik sonrası (bazı kurumlarda şarkı yakıyor)
- Yüksek lisans/doktora (öğretmenlerde 1 yıl indirim sağlayabiliyor)
Şark Hizmeti Kaldırıldı mı?
Zaman zaman böyle söylentiler dolaşıyor. Ancak bu doğru değil. Şark hizmeti hala devam ediyor. Yazımızı yazdığımız tarih itibarıyla şark görevi kalkmadı. Ancak özellikle hakim-savcılar için 2024 sonunda çıkan torba yasayla süre 4 yıldan 3 yıla indirildi. Öğretmenlerde ise “4 yıl kalkınmada öncelikli yöre” zorunluluğu devam ediyor. Sağlık çalışanlarında DHY zorunluluğu da hala yürürlükte.
Ancak polisleri ilgilendiren bir güncelleme yapıldı. İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya yaptığı açıklamada polislerin 2026 itibari ile 2. şark (doğu görevi) hizmetini yapmayacaklarını açıkladı. Yani polisler 2026 yılı itibari ile bir defa doğu görevi yaptıktan sonra tekrardan zorunlu olarak doğuya atanmayacak. Ancak isterlerse yine o bölgede görev yapabilirler.
Kaynak: 1
