takipçi satın al

Özgül Fobi Nedir, Nedenleri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Özgül fobi, etkilenen bireyin belirli durumlara ya da nesnelere karşı belirgin ve kalıcı bir korku sergilediği bir bozukluk türüdür. Özgül fobileri olan bireyler, tanımlanmış bir durum veya nesne, fobik bir uyaranla karşılaştıklarında aşırı korku yaşarlar. Örneğin, belirli bir köpek fobisi olan bir kişi, bir köpekle yüzleşmeye zorlandığında endişelenir. Spesifik fobi, çok fazla sıkıntıyı tetikler veya etkilenen bir kişiyi önemli ölçüde bozar.

Özgül fobiler, anksiyete bozuklukları arasında benzersiz bir yere sahiptir. Çünkü bu bozukluğu olan kişiler, diğer anksiyete bozuklukları olan kişiler gibi genel anksiyete yaşamazlar ve acil tedavi aramazlar. Diğer anksiyete bozuklukları olan kişilerin aksine, belirli fobileri olan kişilerin belirli durumlar veya nesnelerle sınırlı korkuları vardır.

Özgül Fobi

Özgül fobileri olan kişiler, psikolojik bozulma ya da şiddetli sıkıntı yaşarlar. Fobinin türüne bağlı olarak, yaşam tarzı kısıtlamalarına yol açabilirler. Belirli fobileri olan yetişkinler ve gençler, korkularının mantıksız olduğunu bilirler. Öte yandan, çocuklar korkulu uyaranlardan duydukları korkunun mantıksız veya aşırı olduğunu fark etmeyebilirler.

Özgül fobi türleri, durumsal fobileri, nesne fobilerini ve benzerlerini içerir. Bireyin korkusu, tanımlanmış bir durum tarafından belirlenirse, durum tipi teşhis edilir. Örnekler arasında uçma, kapalı alanlar, tüneller, araba kullanma, köprüler, asansörler ya da toplu taşıma gibi pek çok yer ve durum bulunabilir.

İçindekiler:

Özgül Fobi Nedenleri Nelerdir?

Belirli bir fobinin gelişimi çeşitli faktörler tarafından belirlenebilir. Davranışsal, bilişsel ve sosyal öğrenme ve koşullandırma teorileri, Freud’un psikanalitik teorisi gibi psikodinamik modeller, beynin fizyolojik çalışmaları, aile geçmişi ve genetik yatkınlık, sosyokültürel farklılıklar ve travma teorileri spesifik fobinin gelişimini etkileyebilir. Bu nedenler şunlar olabilir;

  • Öğrenme ve koşullandırma nedenleri: Fobiler üzerine yapılan araştırmalar bilgi işleme, öğrenme ve koşullandırma temalarına odaklanmaktadır. Korkuyu deneyimlemeyi öğrenmek, koşullandırma perspektifinin özüdür. Spesifik fobilerin önemli bir belirleyicisi koşullanmadır.
  • Travmatik nedenler: Spesifik fobilerin bir belirleyicisi de travmaları içerir. Örneğin, bir köpek tarafından saldırıya uğrayan kişiler, belirli bir fobi bozukluğu geliştirebilir ve köpeklerden korkmaya koşullanabilir. Travma yaşayan başkalarını gözlemleyen kişiler, spesifik fobi bozukluğu geliştirmeye yatkın hale gelebilir.
  • Psikodinamik nedenler: Psikodinamik teorisyenleri, fobilerin, bireylerin kabul edilemez dürtülere sahip olmaları nedeniyle ortaya çıktığını ve bu dürtüleri bastırdıklarını belirtmektedir. Daha spesifik olarak, Freud, fobilerin çözülmemiş bir ödipal çatışma nedeniyle ortaya çıktığını öne sürmektedir.
  • Fizyolojik nedenler: Yapılan bazı araştırmalar, anksiyetenin bilişsel ve duygusal bileşenlerine karşılık gelen beyin yollarının yüksek aktivasyonunun, bireyleri biyolojik olarak belirli fobilere yatkın hale getirdiğini öne sürmektedir.
  • Genetik ve aileye bağlı nedenler: Spesifik fobi sıklıkla modelleme, ilişkilendirme yoluyla öğrenme ve olumsuz pekiştirme gibi çevresel sorunlara lanse edilse de, genetik yatkınlık bu bozukluğu etkileyebilir. Belirli bir fobisi olan bir aile üyesine sahip olan bir birey, bu bozukluğu geliştirme riski altındadır. Bazı kişilerde de ailesinin baskılı davranışlarından dolayı özgül fobi oluşabilir.
  • Sosyokültürel nedenler: Belirli fobilerde kültürel farklılıklar hakkında bilgi eksikliği vardır. Fobi içeriği kültüre göre değişebilir. Büyü ya da ruh gibi fobik bir uyaranla ilgili çeşitli kültürlerde mevcut olan korku, yalnızca korku belirli bir kültür için aşırıysa ve korku büyük bir sıkıntıyı tetikliyorsa ya da işlevselliğe müdahale ediyorsa, belirli bir fobi olarak teşhis edilir.

Özgül Fobi

Özgül Fobi Nasıl Tedavi Edilir?

  • Bilişsel davranışçı terapi: Bilişsel-davranışçı terapi, belirli fobilerin tedavisinde etkili olmuştur. Bilişsel terapinin tek başına belirli fobiler üzerindeki etkileri üzerine çok fazla araştırma yapılmamıştır.
  • Psikodinamik terapi: Psikodinamik terapi ya da diğer bir adı ile içgörü odaklı terapi, hastaların kaygılarının sembolik doğasının daha fazla farkına varmalarına ve travmatik geçmiş olayları keşfetmelerine yardımcı olur.
  • İlaç tedavisi: İlaç tedavisi ile özgül fobi arasındaki ilişki üzerine çok az araştırma yapılmıştır. Genel olarak, farmakoterapi, özgül fobileri olan bireyler için tercih edilen bir tedavi olarak görülmemektedir.
  • Grup terapisi: Özgül fobi bozukluğu için grup terapisi konusunda çok az araştırma vardır. Bazı araştırmalar, grup tedavisinin pek çok fobi için etkili olduğunu göstermektedir.
  • Alternatif terapiler: Yapılan araştırmalar, uygulamalı gevşeme ile belirli fobiler için bazı faydalar gösteriyor. Gevşeme eğitimi, düzenli olarak karın solunumu ve kas gevşemesini içerir. Bu da psikolojik olarak rahatlamanızı sağlayabilir.

Özgül Fobi

Özgül Fobi İle İlgili Videolar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir